Giới tính sinh học là gì? Khác gì gender và bản dạng giới?

Khi nói một người là nam hay nữ, nhiều người thường nghĩ ngay đến cơ quan sinh dục hoặc cặp nhiễm sắc thể XX và XY. Tuy nhiên, giới tính sinh học thực tế được hình thành từ nhiều yếu tố phối hợp, từ nhiễm sắc thể, hormone đến tuyến sinh dục và đặc điểm giải phẫu. Vậy giới tính sinh học là gì, được xác định dựa trên những yếu tố nào và có phải lúc nào cũng chỉ gồm nam hoặc nữ? Cùng Gunshop tìm hiểu ngay sau đây!

Giới tính sinh học là gì?

Giới tính sinh học (biological sex) là tập hợp các đặc điểm sinh học và sinh lý liên quan đến giới của một người, bao gồm nhiễm sắc thể, tuyến sinh dục, hormone, cơ quan sinh dục và các đặc điểm sinh dục thứ cấp.

Dựa trên sự kết hợp của những đặc điểm này, phần lớn mọi người được phân loại là nam hoặc nữ. Tuy nhiên, không phải tất cả cơ thể đều có các đặc điểm sinh học phù hợp hoàn toàn với những khuôn mẫu điển hình của nam hoặc nữ. Những biến thể bẩm sinh liên quan đến đặc điểm giới tính thường được đề cập bằng thuật ngữ liên giới tính (intersex).

Giới tính sinh học cũng cần được phân biệt với bản dạng giới (gender identity). Giới tính sinh học đề cập đến các đặc điểm của cơ thể, trong khi bản dạng giới là cảm nhận và nhận thức của một người về giới của chính mình.

Các yếu tố quyết định giới tính sinh học

Giới tính sinh học không được xác định bởi một đặc điểm duy nhất mà liên quan đến nhiều yếu tố phát triển và hoạt động cùng nhau trong cơ thể.

Nhiễm sắc thể giới tính

Ở người, XX thường liên quan đến sự phát triển giới tính nữ và XY thường liên quan đến sự phát triển giới tính nam.

Gen SRY, thường nằm trên nhiễm sắc thể Y, đóng vai trò quan trọng trong quá trình khởi phát sự phát triển của tinh hoàn ở phôi. Sau đó, các hormone và tín hiệu sinh học tiếp tục tham gia vào quá trình biệt hóa giới tính. 

Tuy nhiên, XX và XY không phải hai khả năng duy nhất. Một số người có các biến thể nhiễm sắc thể như XXY, X0 hoặc những dạng khảm nhiễm sắc thể, vì vậy không nên xem XX/XY là yếu tố duy nhất quyết định toàn bộ đặc điểm giới tính của một người.

Giới tính sinh học phụ thuộc vào nhiễm sắc thể giới tính trong quá trình hình thành lúc mang thai

Cơ quan sinh dục và tuyến sinh dục

Các đặc điểm sinh dục sơ cấp bao gồm tuyến sinh dục và hệ thống cơ quan sinh sản trong, ngoài.

Ở cơ thể nam điển hình, tuyến sinh dục là tinh hoàn và cơ quan sinh dục ngoài gồm dương vật, bìu. Ở cơ thể nữ điển hình, tuyến sinh dục là buồng trứng và cơ quan sinh dục ngoài gồm âm hộ; hệ sinh sản trong thường bao gồm tử cung, ống dẫn trứng và âm đạo.

Sự phát triển của những cấu trúc này chịu ảnh hưởng của gene, hormone và khả năng cơ thể đáp ứng với hormone trong giai đoạn phát triển phôi thai.

Giới tính sinh học được thể hiện rõ ràng qua bộ phận sinh dục ở nam và nữ

Hormone sinh dục

Các hormone như testosterone, estrogen và progesterone tham gia vào sự phát triển và hoạt động của hệ sinh sản cũng như nhiều đặc điểm của cơ thể.

Cả nam và nữ đều có testosterone và estrogen, nhưng nồng độ, nguồn sản xuất và sự thay đổi theo từng giai đoạn cuộc đời có sự khác biệt.

Vì vậy, cách nói “estrogen là hormone nữ, testosterone là hormone nam” chỉ mang tính đơn giản hóa và không phản ánh đầy đủ sinh lý con người.

Đặc điểm sinh dục thứ cấp

Khi bước vào tuổi dậy thì, hormone thúc đẩy sự xuất hiện của nhiều đặc điểm sinh dục thứ cấp.

Ở nam giới, những thay đổi thường gặp gồm giọng nói trầm hơn, tăng khối lượng cơ, phát triển lông mặt và lông cơ thể. Ở nữ giới, cơ thể thường phát triển tuyến vú, thay đổi phân bố mỡ và xuất hiện các đặc điểm liên quan đến quá trình trưởng thành sinh dục.

Tuy nhiên, mức độ biểu hiện của các đặc điểm này khác nhau giữa từng người và chịu ảnh hưởng của di truyền, hormone, tuổi tác cũng như nhiều yếu tố sức khỏe khác.

Phân biệt khái niệm giới tính sinh học với các khái niệm khác

Giới tính sinh học, giới và bản dạng giới là những khái niệm có liên quan nhưng không đồng nghĩa. Việc phân biệt rõ giúp tránh nhầm lẫn khi nói về cơ thể, vai trò xã hội và cách mỗi người nhận thức về chính mình.

Giới tính sinh học (Sex)

Giới tính sinh học (sex) đề cập đến tập hợp các đặc điểm sinh học liên quan đến giới như nhiễm sắc thể, gene, hormone, tuyến sinh dục, cơ quan sinh sản và đặc điểm sinh dục thứ cấp.

Phần lớn mọi người có các đặc điểm được phân loại theo kiểu nam hoặc nữ, nhưng cũng tồn tại những biến thể đặc điểm giới tính (intersex) không hoàn toàn phù hợp với các mẫu điển hình này.

Do đó, giới tính sinh học không nên được hiểu đơn giản là chỉ dựa vào cơ quan sinh dục hoặc cặp nhiễm sắc thể XX/XY.

Giới tính sinh học được thể hiện qua nhiễm sắc thể XX/XY

Giới / Giới tính xã hội (Gender)

Gender liên quan đến những đặc điểm mang tính xã hội và văn hóa gắn với giới, chẳng hạn vai trò, chuẩn mực, cách thể hiện, hành vi và kỳ vọng xã hội.

Những quan niệm về điều gì được xem là “nam tính” hay “nữ tính” có thể khác nhau giữa các nền văn hóa, cộng đồng và thay đổi theo thời gian.

Vì vậy, gender không đồng nghĩa với các đặc điểm giải phẫu hay sinh lý của cơ thể.

Bản dạng giới (Gender identity)

Bản dạng giới là cảm nhận và nhận thức sâu sắc bên trong của một người về giới của chính mình, chẳng hạn cảm nhận mình là nam, nữ, cả hai, không thuộc giới nào hoặc một bản dạng khác.

Bản dạng giới của một người có thể phù hợp hoặc không phù hợp với giới tính được ghi nhận khi sinh. Đây là trải nghiệm mang tính cá nhân và không thể xác định chỉ bằng cách quan sát ngoại hình, cơ quan sinh dục hay xét nghiệm nhiễm sắc thể.

Hiểu đơn giản, giới tính sinh học (sex) chủ yếu nói về các đặc điểm sinh học của cơ thể; gender liên quan đến các khía cạnh xã hội và văn hóa của giới; còn bản dạng giới đề cập đến cách một người cảm nhận và xác định giới của chính mình.

Giới tính sinh học nói về đặc điểm sinh học còn bản dạng giới nói về cảm nhận về chính mình

Tóm lại, giới tính sinh học là gì? Đây là tập hợp các đặc điểm sinh học liên quan đến giới như nhiễm sắc thể, gen, hormone, tuyến sinh dục và cơ quan sinh sản. Phần lớn mọi người được phân loại là nam hoặc nữ, bên cạnh các biến thể liên giới tính. Giới tính sinh học không đồng nghĩa với giới (gender) hay bản dạng giới, bởi đây là những khái niệm phản ánh các khía cạnh khác nhau về giới của một người.

[gunegacate handle="galaku" limit="45" title=" Danh Sách Sản Phẩm Sextoys Từ Thương Hiệu Galaku Đáng Mua Nhất"] 

Ngoài ra, để được tư vấn thêm về các sản phẩm hỗ trợ tình dục, quý khách hàng vui lòng liên hệ đến số Hotline: 0938133165 hoặc đặt mua ngay tại website: gunshop.vn.

XEM THÊM:

• Các xu hướng tính dục là gì?
• Tính dục là gì? Các khía cạnh về tính dục
• Giáo dục giới tính là gì? Có quan trọng không?
• Thể hiện giới là gì?
• Gender Dysphoria là gì?